Kapitalisme moet plaatsmaken voor coöperatisme bij hertenboerderij uit Mechelen
Net wanneer het kapitalisme aan een neerwaartse spiraal bezig is, maakt een hertenboer uit Mechelen van de gelegenheid gebruik om zijn verontwaardiging om te zetten in daden. Zijn boerderij gebruikt hij als experiment voor een ander systeem dat een menselijkere samenleving zou verzekeren: het coöperatisme.
Het zijn woelige tijden. Banken gaan over kop, de beurzen bereiken geregeld nieuwe dieptepunten en de economie rolt van de ene crisis in de andere. Maar het laat de mensen niet koud. Een strakke wind van protestacties van o.a. de indignados en de Occupy Wall Street-betogers roept het systeem een halt toe. Verontwaardigde gezichten genoeg, maar hoe moet het dan wél? Een hertenboer uit Leest, een dorp bij Mechelen, stelt een alternatief voor en besloot de daad bij het woord te voegen.
Menselijkheid boven winstbejag
“Ik wil mijn hertenboerderij veranderen in een coöperatieve onderneming die niet steunt op de kapitalistische grondbeginselen. Met mijn initiatief wil ik aantonen dat werk, tijd, geld en menselijke waarden wél kunnen samenvallen in een project waar iedereen beter van wordt. Concreet nodig ik geïnteresseerden uit om mee te investeren in nieuwe takken van de boerderij. Werkelijk álle mogelijke voorstellen zijn welkom”, aldus Cisse Vleminckx.
“In de toekomstige onderneming zal economische democratie centraal staan: een coöperatie van werknemers, en door werknemers. Iedereen zal voor een stuk mede-eigenaar en dus ook werkgever zijn. Dat zorgt ervoor dat iedereen mee verantwoordelijkheid draagt en de één dus niet zonder de andere kan. De winst dient in de eerste plaats om te voldoen aan de lonen van de werknemers. Of anders gezegd: voorzien in de behoeften van de individuen is belangrijker dan een blind streven naar economische groei en steeds sneller stijgende winsten zoals het geval is bij het kapitalistisch systeem.”
De coöperatie die hij wil opstarten heeft niet enkel een economische invulling. Het impliceert een cultuur waar verantwoordelijkheidszin en solidariteit centraal staan. “Onze wereld evolueert te snel op economisch en wetenschappelijk vlak, maar veel te traag op cultureel, filosofisch en sociaal vlak. Het is vandaag bijna onmogelijk geworden om met een positieve toekomstvisie samen een oplossing te zoeken voor de werkelijke problemen in onze samenleving zoals onvoldoende welzijn, de opwarming van de aarde, overbevolking en werkloosheid. We moeten af van een mentaliteit die gebaseerd is op egoïsme en materialisme. We hebben er alle baat bij te evolueren naar een zorgzamere samenleving waar de behoeften van de mensen centraal staan, niet de dwang van een onzichtbare macht om kost wat kost winst te boeken. En dat kan alleen maar door de handen in elkaar te slaan.”
Met een zorgzamere samenleving bedoelt hij ook een dieper ecologisch bewustzijn. Respect voor het milieu en onze leefwereld moeten centraal staan in alle activiteiten van de coöperatie. Ook de vleeskeuze was geen toevallige zet. “Economische winst mag geen must zijn. We moeten rekening houden met de grenzen van onze planeet. Hertenvlees staat hiervoor symbool. Het is vetarm vlees dat tegelijkertijd rijk is aan ijzer, vitaminen en omega 3. Er wordt niets toegevoegd aan het vlees waardoor het beantwoordt aan uitzonderlijke kwaliteitskenmerken”, verzekert de hertenboer.
Coöperatistisch experiment in Baskenland werpt vruchten af
Vleminckx is niet de eerste die met dit idee op de proppen kwam. Een succesvol voorbeeld is de Spaanse coöperatie Mondragón Cooperative Corporation, gelegen in het gelijknamige Baskische dorp Mondragón. MCC staat in voor een uiteenlopende productie van koelkasten tot software. Wat in 1956 nog een coöperatistische beweging was, groeide uit tot een overkoepelend orgaan van coöperaties waar ondertussen meer dan 83 000 mensen aan het werk zijn.
Ieder van hen heeft stemrecht en investeert een kapitaal in de coöperatie waar ze rente op uitbetaald krijgen. Aan het eind van hun dienstverband zijn de coöperatieleden verzekerd van een spaarpot voor sociale zekerheid en pensioenen die gezien het economisch succes van MCC hoog kan oplopen.
Solidariteit werkt
“Werkgelegenheid scheppen is voor mij de prioriteit. De winst is bijkomstig”, beweert Antonio Cancelo, stichter en voormalig voorzitter van het Algemeen Bestuur van MCC. Hoewel de uitspraak wantrouwen wekt, heeft het onderzoek en gelijknamig boek ‘The myth of Mondragón’ van Sharryn Kasmir aangetoond dat MCC positieve resultaten heeft geboekt op het vlak van werkzekerheid. In een moeilijke periode beslissen de werknemers zelf hoe ze het bedrijf erdoor willen helpen. Meestal verkiezen ze de inkomens van de werknemers te verlagen in plaats van mensen te ontslaan.
“De landen waar de solidariteit het grootst is, zijn typisch ook het meest welvarend”, verklaart Koen Schoors, professor economie aan de universiteit van Gent. “Zoals de huidige crisis illustreert, kan de overdreven nadruk op het eigenbelang niet aan de basis liggen van economisch succes. Toch zie ik het coöperatisme niet als een alternatief maar als een aanvulling: het kan het kapitalisme bijsturen of verbeteren, maar niet vervangen.”
Mensen snakken naar verandering
Maar Cisse Vleminckx denkt daar anders over. “Ik speelde al jaren met het idee dit systeem in de praktijk om te zetten. Maar vroeger had ik te weinig medestanders. Het waren nog andere tijden: de Europese economie was volop aan het groeien en het kapitalisme stond in bloei na de overwinning op het communisme. Nu vele mensen snakken naar verandering, zijn ze bereid te luisteren en nieuwe alternatieven te overwegen.”
Coöperatisme in 1844
Voor de grondbeginselen van het coöperatistisch gedachtegoed, keren we terug naar 1844. In het Engels stadje Rochdale stichtten 28 wevers de Rochdale Equitable Pioneers Society als antwoord op de slechte levens- en werkomstandigheden tijdens de Industriële Revolutie. Mits betaling van 1 pond lidgeld, kregen ze op het eind van het jaar een deel van de winst. Het werd eens succesverhaal: in 10 jaar tijd groeide het ledenaantal van 28 naar 1.850.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten